Onderzoek nader bekeken

MDFT is bestudeerd in vier soorten onderzoek:
• Randomized controlled trials (RCT’s)
In RCT’s worden de proefpersonen volgens lot toegewezen aan MDFT of aan een goede vergelijkingsbehandeling.
• Kostenanalyses
Daarin worden de kosten en opbrengsten van MDFT vergeleken met die van andere behandelingen.
• Implementatieonderzoek
In dit soort studies wordt nauwkeurig beschreven hoe MDFT in de praktijk verloopt. Hoe wordt MDFT uitgevoerd? Wat is nodig, en wat is goed of slecht voor een juiste uitvoering van dit behandelprogramma? Welke kansen en hindernissen doen zich voor?
• Procesevaluaties
De vraag hierbij is: welke ingrediënten van MDFT doen er toe? Wat zorgt ervoor dat MDFT werkt?

Randomized controlled trials
MDFT krijgt steun van de uitkomsten van twaalf RCT’s. Die RCT’s richtten zich op de praktijk van alledag, dus niet op werkzaamheid onder ‘laboratoriumcondities’.
Hier volgt een overzicht van de negen RCT’s die zijn afgerond. De meetinstrumenten waren van beproefde kwaliteit (valide, betrouwbaar). Steeds werd gecontroleerd of MDFT en de vergelijkingsbehandelingen goed werden uitgevoerd. De te noemen verschillen tussen behandelingen waren statistisch significant; en bovendien voor de praktijk relevant (de effecten waren bepaald niet marginaal).
Links naar de teksten van kernpublicaties zijn te vinden op www.mdft.org.

RCT 1
Onderwerp: MDFT vergeleken met groepscounseling bij jongeren met beginnend probleemgedrag.
Interventies: MDFT en groepscounseling voor jongeren (AGT).
Behandelintensiteit: In beide gevallen twee sessies per week van anderhalf uur; 12 tot 16 weken lang.
Deelnemers: 83 adolescenten; 47% justitiabel; gemiddelde leeftijd 14 jaar; 74% jongens; 38% zwart, 53% Latino; 39% gedragsstoornis, 29% ADHD, 9% stemmingsstoornis.
Setting: Centrum voor ambulante behandeling.
Belangrijkste uitkomstmaten: Delinquentie; mate en gevolgen van alcohol- en druggebruik; welbevinden van de jongere; risico- en beschermende factoren voor het gezin; omgang met leeftijdgenoten; presteren op school; symptomen van psychische stoornissen.
Meetmomenten: Intake; zes weken later; direct na afloop van de behandeling; zes maanden en twaalf maanden na intake.
Uitkomst: uitval. Bij MDFT maakte 97 procent van de jongeren de behandeling af, tegen 72 procent bij AGT.
Uitkomst: delinquentie. Vóór de behandeling had 70% van de jongeren een delict gepleegd in de voorafgaande maand. Na de behandeling was dit 7% bij MDFT en 22% bij AGT. Bij latere metingen ging het cijfer bij MDFT verder omlaag, terwijl het bij AGT juist steeg. Rechtbankstatistieken bevestigden het beeld.
Uitkomst: alcohol- en druggebruik. Vóór de behandeling nam 60% van de jongeren minstens eens per week cannabis. Dit zakte bij MDFT naar 1%, bij AGT naar 20%. Cijfers voor alcohol waren vergelijkbaar.
Uitkomst: welbevinden. Over de hele trial bezien nam het welbevinden van de jongeren sneller en sterker toe bij MDFT dan bij AGT.
Uitkomst: opvoedvaardigheden ouders. MDFT verbeterde het toezicht van ouders op het gedrag van hun kind.
Andere uitkomsten
Psychisch/gedrag:
MDFT en AGT zwakten allebei internaliserende symptomen af. Maar MDFT overtrof AGT in het tegengaan van externaliserende symptomen.
Gezin:
De cohesie in het gezin nam tijdens MDFT toe (met 8%), bij AGT daarentegen af (-3%). Het verschil hield stand bij latere metingen.
Leeftijdgenoten:
Behandeling leidde tot minder omgang met criminele leeftijdgenoten: 68% reductie bij MDFT tegen 54% bij AGT gemeten meteen na afloop. Het voordeel van MDFT werd groter bij latere metingen.
School:
Beide behandelingen werkten gunstig uit op schoolprestaties. MDFT drong sterker dan AGT verstorend gedrag in de klas terug. Na de behandeling bleef het met de MDFT-jongeren goed gaan, terwijl de scores bij AGT slechter werden.

Conclusie: MDFT was in een korte, weinig intensieve versie effectief op alle uitkomstmaten.

Publicaties
• Liddle HA e.a. Early intervention for adolescent substance abuse: pretreatment to posttreatment outcomes of a randomized controlled trial comparing Multidimensional Family Therapy and peer group treatment. Journal of Psychoactive Drugs 2004; 36: 49-63
• Liddle HA e.a. Multidimensional Family Therapy for early adolescent substance abusers: Twelve month outcomes of a randomized controlled trial. Journal of Consulting and Clinical Psychology 2009; 77: 12-25
• Henderson CE e.a. Parenting practices as mediators of treatment effects in an early-intervention trial of Multidimensional Family Therapy. The American Journal of Drug and Alcohol Abuse 2009; 35: 220-226

RCT 2
Onderwerp: MDFT vergeleken met Adolescent Group Therapy (AGT) en Multifamily Education Intervention (MFEI).
Interventies, drie ‘armen’: MDFT 16 weken; groepscounseling voor jongeren (AGT) 14 tot 16 weken, met individuele training in vaardigheden; counseling voor gezinnen in groepsverband (MEI) 16 weken.
Deelnemers: 182 adolescenten; 61% justitiabel; gemiddelde leeftijd 16 jaar; 80% jongens; 51% blank (niet-Latino), 18% zwart, 15% Latino, 6% Aziatisch.
Setting: Centrum voor ambulante behandeling.
Belangrijkste uitkomstmaten: Externaliserend probleemgedrag; alcohol- en druggebruik; schoolprestaties; functioneren van het gezin.
Meetmomenten: Begin behandeling; einde behandeling; zes en twaalf maanden na afloop van de behandeling.
Uitkomst: uitval. Bij MDFT maakte 70% van de jongeren de behandeling helemaal af, bij de andere gezinsbenadering (MEI) was dit 65 procent en bij AGT 53%.
Uitkomst: externaliserend probleemgedrag. Dit gedrag nam bij MDFT sterker af dan bij de twee andere behandelingen.
Uitkomst: alcohol- en druggebruik. MDFT had het meeste effect: consumptie daalde tweemaal sterker dan bij MEI. AGT nam een tussenpositie in.
Uitkomst: school. Rapportcijfers gingen vooruit bij MDFT, minder bij AGT en niet bij MEI.
Uitkomst: functioneren gezin. Dit verbeterde bij MDFT, maar niet bij AGT en MEI.

Conclusie: MDFT was effectiever dan twee andere actieve behandelingen in het terugdringen van probleemgedrag, ook op termijn van een jaar.

Publicatie
Liddle HA e.a. Multidimensional family therapy for adolescent substance abuse: Results of a randomized clinical trial. American Journal of Drug and Alcohol Abuse 2001; 27: 651-687

RCT 3
Onderwerp: MDFT vergeleken met cognitieve-gedragstherapie.
Interventies: MDFT; individuele cognitieve-gedragstherapie (CGT) voor jongeren.
Behandelintensiteit: Gelijk, in doorsnee acht sessies. Dus ook hier ging het om een korte versie van MDFT (omwille van vergelijkbaarheid met CGT).
Deelnemers: 224 adolescenten; 48% justitiabel; gemiddelde leeftijd 15 jaar; 81% jongens; 72% zwart, 10% Latino, 18% overig blank.
Setting: Centrum voor ambulante behandeling.
Belangrijkste uitkomstmaten: Alcohol- en druggebruik; gevolgen van alcohol- en druggebruik.
Meetmomenten: Begin behandeling; einde behandeling; zes en twaalf maanden na afloop van de behandeling.
Uitkomst: alcohol- en druggebruik. Beide behandelingen beperkten de frequentie van consumptie, maar MDFT leidde vaker tot volledig of nagenoeg stoppen met drugs dan CGT.
Uitkomst: problemen door alcohol- en druggebruik. De twee behandelingen verschilden hierin niet vlak na het afsluiten van de therapie. Maar daarna kreeg MDFT de overhand: de problemen namen weer toe bij CGT en nauwelijks bij MDFT.
MDFT en CGT scoorden even goed op diverse maten van probleemgedrag tot aan de meting van 6 maanden. Daarna verwaterde het effect van CGT op bijvoorbeeld gebruik van alcohol en drugs, terwijl het effect van MDFT juist sterker werd. MDFT was effectiever dan CGT bij jongeren met zwaardere problemen. Vooral bij jongeren die het vaakst dronken of drugs namen of die bovengemiddeld symptomen van psychische en gedragsstoornissen vertoonden.

Conclusie: MDFT presteerde beter dan CGT in het terugdringen van verslavingsproblemen, zeker op langere termijn en zeker bij zwaardere problematiek.

Publicaties
• Liddle HA e.a. Treating adolescent drug abuse: a randomized trial comparing Multidimensional Family Therapy and Cognitive Behavior Therapy. Addiction 2008; 103: 1660-1670
• Henderson CE e.a. Effectiveness of Multidimensional Family Therapy with higher-severity substance abusing adolescents: report from two randomized controlled trials. Journal of Clinical and Consulting Psychology 2010; 78: 885-897

RCT 4
Onderwerp: MDFT als vroeghulp (geïndiceerde preventie) vergeleken met gebruikelijke zorg.
Behandelintensiteit: In beide gevallen duurde de interventie drie tot vier maanden, met 15 tot 25 sessies in totaal.
Deelnemers: 124 leerlingen met een hoog risico op probleemgedrag; gemiddelde leeftijd 12,5 jaar; 44% jongens; 97% zwart.
Setting: Thuis bij het gezin.
Belangrijkste uitkomstmaten: Antisociaal gedrag op school; alcohol- en druggebruik; psychische stoornissen; verbondenheid met school; relatie met leeftijdgenoten.
Meetmomenten: Voor de interventie; en meteen daarna.
Uitkomsten: Jongeren die MDFT kregen, deden het na de interventie beter dan de anderen op drie maten: relatie met antisociale leeftijdgenoten; zelfbeeld; verbondenheid aan school.

Conclusie: MDFT is toepasbaar als preventieve (geïndiceerde) interventie bij leerlingen. Het gaat hier om een effect op risicofactoren; er was bij deze jonge tieners nog geen sprake van uitgekristalliseerd probleemgedrag.

Publicatie
• Hogue A e.a. Family-based prevention counseling for high-risk young adolescents: Immediate outcomes. Journal of Community Psychology 2002; 30: 1-22

RCT 5a en 5b
Onderwerp: MDFT afgezet tegen drie andere behandelingen: (1) een korte en (2) een langere aanpak bestaande uit motiverende gespreksvoering en CGT, en (3) Adolescent Community Reinforcement Approach (ACRA). In feite betrof het twee RCT's gebundeld in één studie.
Behandelintensiteit: Behandeling duurde 12 tot 13 weken, behalve bij de korte aanpak CGT: 6 weken. Sessies vonden ongeveer eens per week plaats. MDFT telde 12 tot 15 sessies, korte CGT 5 en lange CGT 12 sessies, en ACRA 14 sessies (waarvan 10 met de jongere en 4 met familie).
Deelnemers: 600 adolescenten; 62% justitiabel; gemiddeld 15 tot 16 jaar oud; 81% jongens; 61% blank, 30% zwart; 33% internaliserende en 61% externaliserende stoornis.
Setting: Centrum voor ambulante behandeling en bij het gezin thuis.
Belangrijkste uitkomstmaten: Frequentie van alcohol- en druggebruik en van problemen vanwege dit gebruik.
Meetmomenten: Begin behandeling; en drie, zes, negen, twaalf en dertig maanden later.
Noot. Korte en lange CGT verschilden onderling niet en werden daarom in de analyses samengenomen.
Uitkomst: uitval. In MDFT maakte 70% van de jongeren de behandeling volledig af, tegen 60% bij CGT en 61% bij ACRA.
Uitkomst: alcohol- en druggebruik. Consumptie daalde in het eerste jaar bij alle behandelingen; dit effect hield ook daarna stand. Als naar daadwerkelijke verslavingsproblematiek werd gekeken kwam MDFT het beste uit de bus. Bijna 40% van de met MDFT behandelde jongeren was na 30 maanden vrij van symptomen van verslaving (middelenstoornissen). Bij de andere behandelingen lag dit cijfer op of onder 30%.

Conclusie: Behandeling leidde tot afname van alcohol- en druggebruik en (vooral bij MDFT) tot vermindering van verslavingsproblematiek. De toegepaste korte variant van MDFT onderscheidde zich vooral op langere termijn, zoals ook in ander onderzoek.

Publicaties
• Dennis M e.a. The Cannabis Youth Treatment (CYT) Study: Main findings from two randomized trials. Journal of Substance Abuse Treatment 2004; 27: 197-213
• Dennis M. 30 Month findings from the Cannabis Youth Treatment (CYT) randomized field experiment. American Psychological Association (APA) 110th Annual Conference Chicago, 2002

RCT 6
Onderwerp: MDFT ten opzichte van gebruikelijke, zij het geïntensiveerde zorg (‘enhanced services as usual’) tijdens korte detentie en daarna.
Behandelintensiteit: Behandeling startte tijdens de korte detentie (hooguit een maand) in een huis van bewaring en werd na vrijlating van de jongere ambulant in de eigen omgeving voortgezet. MDFT en geïntensiveerde zorg (in hoofdzaak cognitieve-gedragstherapie) duurden allebei vier maanden in totaal. Tijdens detentie was er minstens één sessie met de jongere in het huis van bewaring, één sessie met de ouders thuis en zo mogelijk sessies met jongere en ouders tijdens bezoek. In de ambulante fase wist MDFT een gemiddelde van drie sessies per week te bereiken, meer dan bij geïntensiveerde zorg mogelijk bleek.
Deelnemers: 154 adolescenten; gemiddeld 15 jaar; 82% jongens; 60% zwart, 22% Latino, 61% cannabisstoornis (afhankelijk of misbruik); 20% alcoholstoornis; 43% gedragsstoornis; 20% ADHD; gemiddeld 4 eerdere arrestaties; 40% had eerder al vastgezeten.
Setting: Twee huizen van bewaring, bij gezin thuis, centrum voor ambulante behandeling.
Belangrijkste uitkomstmaten: Aantal dagen hernieuwde inhechtenisneming (recidive); alcohol- en druggebruik; symptomen van psychische stoornissen.
Meetmomenten: Begin behandeling; en drie, zes, negen, achttien en vierentwintig maanden later.
Uitkomst: uitval. MDFT hield 97% van de jongeren/gezinnen in behandeling in de drie maanden na ontslag uit detentie, tegen 13% bij geïntensiveerde zorg.
Uitkomst: criminaliteit. MDFT hield jongeren in de eerste negen maanden van de studie beter af van het opnieuw plegen van delicten (recidive) dan de vergelijkingsbehandeling: d = 0,65. Noot: d is een maat voor effectgrootte; vanaf d = 0,5 kunnen effecten als middelgroot tot groot worden beschouwd. Binnenkort worden de resultaten bekend van de metingen na 24 maanden.
Uitkomst: hernieuwde detentie. De jongeren in het onderzoek werden uit het huis van bewaring vrijgelaten om behandeling te ondergaan. In de eerste negen maanden van de studie werden nogal wat jongeren – wegens een of meer nieuwe delicten – wederom gedetineerd. Dit gebeurde bij MDFT minder vaak of lang dan bij geïntensiveerde zorg: gemiddeld 13 dagen nieuwe detentie bij MDFT tegen 24 bij geïntensiveerde zorg. MDFT deed het vooral beter bij jongeren met zwaardere problematiek (het effect was in die groep opmerkelijk: d = 2,79).
Uitkomst: alcohol- en druggebruik. Beide behandelingen hadden effect. Bij negen maanden nam MDFT afstand van geïntensiveerde zorg: minder druggebruik (d = 0,75 voor zwaardere gevallen).
Uitkomst: symptomen van psychische stoornissen. In de negen maanden nam het aantal symptomen van zowel internaliserende als externaliserende stoornissen bij MDFT sterker af dan bij geïntensiveerde zorg.

Conclusies: Nog niet alle uitkomsten zijn gepubliceerd, maar de tussentijdse bevindingen zijn in het voordeel van MDFT. MDFT overtreft geïntensiveerde zorg in het vermogen om jongeren/gezinnen in behandeling te interesseren. Op maten als criminaliteit, hernieuwde detentie, druggebruik en symptomen van psychische stoornissen doet MDFT het beter.

Publicatie
• Liddle HA e.a. Implementation outcomes of Multidimensional Family Therapy Detention to Community: a reintegration program for drug-using juvenile detainees. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology 2011; 55: 587-604

RCT 7
Onderwerp: INCANT (International Cannabis Need of Treatment project). MDFT werd in vijf Europese landen vergeleken met gebruikelijke zorg: individuele psychotherapie in de vorm van cognitieve-gedragstherapie of counseling.
Behandelintensiteit: Zes maanden voor beide behandelingen. MDFT telde in doorsnee twee sessies per week.
Deelnemers: 450 adolescenten (60 België, 120 Duitsland, 101 Frankrijk, 109 Nederland, 60 Zwitserland); gemiddeld 16 jaar; 85% jongens; allemaal cannabisstoornis (afhankelijk of misbruik); 34% justitiabel (dus delinquent); ruim een derde allochtoon.
Setting: Centra voor ambulante behandeling in Brussel, Berlijn, Parijs, Den Haag en Genève.
Belangrijkste uitkomstmaten: Mate van gebruik van alcohol en cannabis; problemen verbonden aan alcohol- en cannabisconsumptie; delicten; symptomen van psychische stoornissen; functioneren in gezin, op school/werk, in vriendenkring.
Meetmomenten: Voorafgaand aan het moment van opname in het onderzoek; en drie, zes, negen en twaalf maanden later.
Uitkomst: uitval. MDFT motiveerde jongeren en ouders om in behandeling te gaan en te blijven. In alle landen maakte 80 tot 90% van de deelnemers MDFT naar behoren af. Dit percentage lag bij de vergelijkingsbehandeling gemiddeld op ongeveer 30%.
Uitkomst: gebruik van cannabis. MDFT en de vergelijkingsbehandeling hadden allebei een gunstige invloed op druggebruik. Het aantal dagen waarop cannabis werd gebruikt daalde. MDFT onderscheidde zich opnieuw bij jongeren met zwaardere problemen, namelijk zij die al vaker blowden. Bij hen was het gunstige effect van MDFT duidelijk beter dan bij de vergelijkingsbehandeling (effectgrootte d = 0,60).
Uitkomst: de diagnose cannabisafhankelijkheid (‘verslaving’). Bij acht op de tien jongeren werd bij het begin van INCANT de diagnose ‘cannabisafhankelijkheid’ gesteld. De behandelingen zorgden ervoor dat die diagnose minder voorkwam. MDFT overtrof hierin de vergelijkingsbehandeling (d = 0,65 voor alle adolescenten samen).
Uitkomst: externaliserende symptomen van psychische/gedragsstoornissen. Externaliserende symptomen worden beschouwd als een risicofactor voor criminaliteit. MDFT verminderde het optreden van die symptomen, meer dan de vergelijkingsbehandeling.
Uitkomst: tevredenheid met de behandeling. Jongeren en ouders waren meer tevreden met MDFT dan met de vergelijkingsbehandeling. Het oordeel van jongeren en ouders kwam redelijk overeen. Hoe groter de tevredenheid, des te groter het behandeleffect was.

Conclusies
MDFT is niet alleen in de VS effectief, maar ook in West-Europese landen (België, Duitsland, Frankrijk, Nederland, Zwitserland) met onderling sterk uiteenlopende stelsels voor jeugdzorg.
Het vermogen van MDFT om jongeren en ouders voor de behandeling te interesseren was ook in Europa sterk.
MDFT verminderde cannabisgebruik, de aanwezigheid van de diagnose ‘cannabisafhankelijkheid’ en het optreden van externaliserende psychische symptomen, sterker dan de vergelijkingsbehandeling deed.

Publicaties
• Rigter H e.a. INCANT: a transnational randomized trial of Multidimensional Family Therapy versus treatment as usual for adolescents with cannabis use disorder. BMC Psychiatry 2010; 10: 28
• Phan O e.a. European youth care sites serve different populations of adolescents with canabis use disorder. Baseline and referral data from the INCANT trial. BMC Psychiatry 2011; 11: 110
• Rowe C e.a. Implementation fidelity of Multidimensional Family Therapy in an international trial. Journal of Substance Abuse Treatment 2013; 44: 391-9
• Rigter H e.a. Multidimensional Family Therapy lowers the rate of cannabis dependence in adolescents: A randomised controlled trial in Western European outpatient settings. Drug and Alcohol Dependence 2013; 130: 85-93
• Schaub MP, Henderson CE, Pelc I, Tossmann P, Phan O, Hendriks V, Rowe C, Rigter H. Multidimensional family therapy decreases the rate of externalising behavioural disorder symptoms in cannabis abusing adolescents: outcomes of the INCANT trial. BMC Psychiatry 2014; 14: 26

RCT 8
Onderwerp: MDFT bij jongeren die onder het gezag vallen van een Amerikaanse Juvenile Drug Court.
De kinderrechter kan een jongere die een drugsdelict heeft begaan toewijzen aan een (licht) begeleidingsprogramma dat vanuit het gerechtshof wordt geboden. De effectiviteit van deze Drug Courts programma's staat nog onvoldoende vast.
Behandelintensiteit: Er werden twee groepen jongeren vergeleken. De eerste kreeg de gebruikelijke begeleiding namens het hof plus MDFT, de andere de bewuste begeleiding plus als extra driemaal per week groepstherapie.
Deelnemers: 112 adolescenten; 88% jongens; gemiddeld 16 jaar oud; 59% Latino, 36% zwart; 91% een stoornis in cannabisgebruik; 22% idem alcohol; 25% idem andere drugs; 52% gedragsstoornis; 41% angststoornis; 18% ADHD. Gemiddeld twee eerdere arrestaties.
Setting: Juvenile Drug Court en ambulante behandeling.
Belangrijkste uitkomstmaten: Criminaliteit (delicten); mate van gebruik van alcohol en drugs; problemen verbonden aan alcohol- en drugconsumptie.
Meetmomenten: Begin behandeling en zes, twaalf, achttien en vierentwintig maanden later.
Uitkomst: plegen van delicten. Bij beide behandelingen daalde de criminaliteit. De twee behandelingen verschilden niet in effect op lichte vergrijpen (overtredingen), maar wel bij zwaardere delicten: misdrijven. MDFT was op die laatste maat het meest effectief tijdens de hele twee jaar van het onderzoek.
Uitkomst: gebruik van drugs. Ook hier hadden beide behandelingen effect, MDFT het meest, zoals bleek uit sterkere vermindering van problemen verbonden aan druggebruik (d = 0,57).

Conclusies
MDFT vermindert recidive vooral van zwaardere delicten. MDFT versterkt de doorwerking van begeleidingsmaatregelen die een Juvenile Drug Court oplegt.

Publicatie
• Dakof GA e.a. A randomized clinical trial of family therapy in juvenile drug court. Journal of Family Therapy 2015;
online: http://dx.doi.org/10.1037/fam0000053

Kostenanalyses
Goede berekeningen beperken zich niet tot de kosten van de therapie zelf, maar houden ook rekening met sociale kosten (verlies van arbeidstijd voor ouders bijvoorbeeld) en opbrengsten (zoals vermindering van schade door delinquentie).
De kostenanalyses die tot nu toe zijn gedaan berusten op Amerikaanse RCT’s waarin ambulante MDFT vergeleken werd met ofwel andere ambulante, ofwel residentiële behandeling.
In het eerste geval – ambulant tegen ambulant – kostte MDFT 164 dollar per week, meer dan tweemaal minder dan de andere ambulante behandeling (365 dollar) per eenheid van gewenste uitkomst.
De verhouding was nog gunstiger in het tweede geval: intensieve MDFT versus residentiële behandeling, namelijk 383 dollar per week tegen 1068 dollar.

Conclusie: MDFT levert waar voor zijn geld. In de uitgevoerde analyses is het maatschappelijke perspectief (schade, opbrengsten) nog onvoldoende ingecalculeerd; waarschijnlijk zouden de uitkomsten dan nog gunstiger zijn uitgevallen.

Publicaties
• French M T e.a. Outpatient marijuana treatment for adolescents: Economic evaluation of a multisite field experiment. Evaluation Review 2003; 27: 421-459
• Zavala S K e.a. Guidelines and challenges for estimating the economic costs and benefits of adolescent substance abuse treatments. Journal of Substance Abuse Treatment 2005; 29: 191-205

Implementatieonderzoek
Het grootste onderzoek onder deze noemer betrof het invoeren van MDFT in een doorsnee Amerikaans programma voor dagbehandeling voor jongeren met verslavingsproblematiek.
De trainers en de staf van het programma stamden uit verschillende disciplines (psychologen, psychiaters, sociaal werkers, verpleegkundigen).
Er werd gekeken naar wijze van uitvoering van MDFT, maar ook naar het daadwerkelijke resultaat van de behandeling bij 104 adolescenten: 62% justitiabel; gemiddeld 15 jaar; 77% jongens; 79% Latino; 51% gedragsstoornis, 20% oppositioneel-opstandig, 22% depressie,10% ADHD.
De opgeleide therapeuten hielden zich in de praktijk aan de principes van MDFT en ze bleven dit doen toen de trainers van CTRADA (MDFT Miami) van het toneel waren verdwenen.
De jongeren gingen vooruit op maten als omgang met criminele leeftijdgenoten; symptomen van externaliserende en internaliserende psychische stoornissen; en gebruik van alcohol en drugs. De noodzaak van uithuisplaatsing van de jongere nam af.
Ook in andere omgevingen is MDFT toepasbaar (implementeerbaar) bevonden. Een ontwikkeling van de laatste jaren in Nederland is om MDFT in te zetten bij jongeren die gedetineerd zijn of in de residentiële jeugdzorg verblijven. Het idee is om met MDFT tijdens het verblijf te beginnen en er daarna mee door te gaan als de jongere naar huis is teruggekeerd. Dit bleek haalbaar in proefonderzoek.
Voordat in West-Europa de INCANT-studie van start ging, werd eerst een voorstudie gedaan. Die toonde aan dat MDFT overdraagbaar is naar Europa, ongeacht stelsel van zorgverlening, zorgfinanciering en zorgtraditie. Therapeuten uit de vijf deelnemende Europese landen bleken goed trainbaar in MDFT en zij waardeerden de nieuwe aanpak.

Conclusie: MDFT is toepasbaar in de praktijk van alledag, in uiteenlopende situaties.

Publicaties
• Liddle H A e.a. Changing provider practices, program environment, and improving outcomes by transporting multidimensional family therapy to an adolescent drug treatment setting. American Journal on Addictions 2006; 15: 102-112
• Liddle HA e.a. Implementation outcomes of Multidimensional Family Therapy: Detention to Community: a reintegration program for drug-using juvenile detainees. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology 2010; 1-18
• Rigter H. Report on the INCANT pilot study. The feasibility of Multidimensional Family Therapy in European context as a treatment for troubled adolescents misusing cannabis and possibly other substances. Erasmus MC: Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg, 2005 www.incant.eu

Procesevaluaties
Van diverse onderdelen van MDFT is aangetoond dat zij ertoe doen.
Pluspunt van MDFT is allereerst het vermogen om jongeren en gezinnen in de behandeling te betrekken en vast te houden.
In MDFT gaat de therapeut een therapeutische alliantie aan met zowel de jongere als de ouders. De mate waarin de therapeut dit weet te bereiken bepaalt mede het slagen van de behandeling.
Voor MDFT pleit dat het programma zich richt op alle systemen (gezin, vrienden, school, werk, vrijetijdsbesteding) die voor een jongere van belang zijn. Dit leidt aantoonbaar tot meerwaarde.
Systematische overzichten van de wetenschappelijke literatuur laten zien dat behandeling van jongeren met probleemgedrag baat heeft bij het geven van individuele aandacht aan de jongere. MDFT doet dit sterker dan andere systeemtherapieën.
MDFT is therapie uitgebreid met zorg in bredere zin: het ook kijken naar sociale verbanden waarvan de jongere deel uitmaakt. Dit laatste is essentieel volgens een analyse namens de Duitse beroepsvereniging van systeemtherapeuten.
Ook belangrijk is dat MDFT oog heeft voor de meervoudigheid van de problematiek waar veel jongeren die behandeld worden mee kampen. Het nut van die invalshoek heeft zich bewezen.
Therapeuten in opleiding voor MDFT worden vertrouwd gemaakt met de invloed van de etnische achtergrond van de jongeren en hun ouders. Die gevoeligheid is in procesonderzoek van belang gebleken.
MDFT traint in vaardigheden. Het betreft hier in ieder geval de communicatie in het gezin en het uitoefenen van ouderschap. Aangetoond is dat MDFT die vaardigheden inderdaad versterkt.

Publicaties
• Robbins MS e.a. Adolescent and parent therapeutic alliances as predictors of dropout in Multidimensional Family Therapy. Journal of Family Psychology 2006; 20: 108-116
• Henderson CE e.a. Multidimensional Family Therapy: an evidence-based treatment for juvenile justice involved and substance abusing adolescents. In: Jainchill N (red.). Understanding and treating adolescent substance use disorders. Kingston: Civil Research Institute, 2008
• Henderson CE e.a. Parenting practices as mediators of treatment effects in an early-intervention trial of Multidimensional Family Therapy. American Journal of Drug and Alcohol Abuse 2009; 35: 220-226
• Liddle HA e.a. An empirically-supported and culturally specific engagement and intervention strategy for African American adolescent males. Journal of Orthopsychiatry 2006; 76: 215-225
• Von Sydow K, Beher S, Retzlaff R, Schweitzer J. Die Wirksamkeit der Systemischen Therapie/Familietherapie. Göttingen: Hogrefe, 2007